Epoka alergii

Dane z badań epidemiologicznych nie pozostawiają złudzeń – żyjemy w epoce alergii. W niektórych regionach naszego kraju objawy alergiczne dotykają aż 40 proc. osób, przy czym najczęstszą postacią alergii jest pyłkowica – silna reakcja uczuleniowa pojawiająca się przy kontakcie z pyłkami.

 

Gwałtowny wzrost zachorowań jest widoczny szczególnie w krajach rozwijających się, w tym w Polsce. Coraz więcej argumentów przemawia za prawdziwością hipotezy higienicznej. Teoria ta zakłada, że podniesienie standardów higienicznych, które w istotny sposób zmniejszyło zapadalność na choroby zakaźne, zwłaszcza u dzieci, miało również negatywny skutek. Nadmierna sterylność ma się przyczyniać do “upośledzenia” układu immunologicznego. Układ immunologiczny dziecka pozbawionego kontaktu z bakteriami, alergenami odzwierzęcymi czy pyłkami, nie potrafi ich prawidłowo rozpoznać. Gdy dochodzi do kontaktu z takim alergenem, organizm mylnie interpretuje niegroźną substancję jako zagrożenie i pojawia się reakcja odpornościowa, czyli właśnie alergia.

 

Jednym z dowodów potwierdzających tę hipotezę jest fakt, że na obszarach wiejskich, w stosunku do dużych miast, obserwuje się wyraźnie mniej przypadków alergii. Z badań Izabeli Kupryś-Lipinskiej wynika, że w województwie łódzkim różnica ta jest aż trzykrotna (6 proc. dzieci chorych na astmę na terenach wiejskich i 18,4 proc. w miastach).

 

Górne drogi oddechowe najbardziej dają się we znaki

Wiele alergenów dociera do naszego organizmu drogą wziewną. Są to przede wszystkim pyłki roślin, ale nie tylko. W ten sposób do naszego organizmu dostają się również zarodniki pleśni, zawarte w kurzu roztocza czy alergeny odzwierzęce. Ta droga przedostawania się alergenów do organizmu, najbardziej dotyka układ oddechowy (szczególnie górny odcinek), wywołując charakterystyczne objawy.

 

Najbardziej znany z nich, to katar sienny. Gdy do organizmu dostaje się alergen, immunoglobuliny pobudzają mastocyty i bazofile do wydzielania dużych ilości histaminy. Podrażnia ona błonę śluzową, powodując jej zapalenie. Należy jednak pamiętać, że katar sienny to nie tylko wodnista wydzielina z nosa, ale również świąd w jego okolicach, kichanie i zatkanie nosa. Równocześnie pojawia się zapalenie spojówek, które możemy rozpoznać po łzawieniu, zaczerwienionych oczach i światłowstręcie. Na skutek trudności z oddychaniem, katarowi siennemu towarzyszą problemy ze snem, bóle głowy, przemęczenie i uczucie ogólnego rozbicia.

 

Wydzielana w reakcji alergicznej histamina powoduje obrzęk tkanek. Prowadzi to do niedrożności trąbki słuchowej, co wiąże się z charakterystycznym uczuciem “przytkanych” uszu i pogorszeniem słyszenia. Podrażnieniu ulega również błona śluzowa w gardle, co skutkuje nieprzyjemnym drapaniem. Do tego niekiedy dochodzi uporczywy kaszel i duszności.

 

Należy pamiętać, że alergia może mieć postać mieszaną i obok symptomów ze strony górnych dróg oddechowych, mogą wystąpić objawy alergii kontaktowej lub pokarmowej. Dlatego gdy obserwujemy powyższe objawy, należy śledzić, czy dodatkowo nie pojawia się swędzenie lub wysypka.

 

Kiedy do lekarza

Dorośli alergicy zwykle bez większych problemów potrafią stwierdzić u siebie objawy alergiczne, jednak w przypadku dziecka może być to nieco trudniejsze. Zwłaszcza, gdy dziecko ma tendencję do częstych przeziębień. Prowadzą baczną obserwację można jednak odróżnić alergię od przeziębienia.

 

W przypadku przeziębienia pojawia się zwykle katar, ból gardła oraz kaszel. Wydzielina z nosa jest początkowo przejrzysta, ale szybko staje się żółtawa. Zwykle występuje również nieduża gorączka i temperatura ciała oscyluje na poziomie 37-38 stopni. Najczęściej nie dochodzi do zapalenia spojówek i nie pojawia się świąd. Objawy utrzymują się do dwóch tygodni.

 

Przy alergii również występuje katar, ale wydzielina pozostaje wodnista i przejrzysta, o ile nie dojdzie do zakażenia. Temperatura ciała najczęściej utrzymuje się na normalnym poziomie. Pojawia się świąd w okolicach nosa i może rozwinąć się zapalenie spojówek. Objawy utrzymują się tak długo, jak chory pozostaje w kontakcie z alergenem. W przypadku alergii na pyłki traw i drzew, zwykle jest to wiosna i lato.

 

Podejrzewasz alergię? Nie czekaj

Jeżeli podejrzewasz, że możesz być uczulony, udaj się do alergologa. Badania poprzedzi wywiad, który sam w sobie może jasno wskazać, co jest czynnikiem uczulającym. Lekarz może zlecić wykonanie testów skórnych, próby ekspozycyjne lub badania serologiczne. Alergii nie należy bagatelizować, ponieważ nieleczony katar sienny może przerodzić się w astmę oskrzelową.

 

Dobre wyniki w leczeniu daje immunoterapia, polegająca na celowej ekspozycji na alergen. Powszechnie stosuje się również farmakoterapię. Co ciekawe, potwierdzono również, że podawania probiotyków w niektórych przypadkach łagodzi objawy kataru siennego, co przemawia za prawdziwością wspomnianej wcześniej hipotezę higieniczną.